Wejście sowietów 17 IX 1939 roku
Wrzesień 1939

Waldemar Stopczyński

Testament Władysława Kamińskiego Senator Władysław Kamiński - jeden z organizatorów antysowieckiej konspiracji w Wilnie - sporządza testament po wkroczeniu Armii Czerwonej na teren Rzeczpospolitej. 18 września 1939 Wilno Władysław Kamiński urodził się 17 marca 1897 roku w Siedlcach. W szkole należał do Organizacji Młodzieży Narodowej, która była jedną z ekspozytur tajnego Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Brał aktywny udział w przygotowaniu strajku szkolnego w roku 1905. Po wybuchu wojny wstąpił do I Brygady Legionów Polskich, z którą przeszedł cały szlak bojowy, zakończony kryzysem przysięgowym i internowaniem w Szczypiornie i później w Łomży. W czasie wojny polsko-bolszewickiej walczył w szeregach 22 pułku piechoty. Z epopei legionowej i wojny o granice wyszedł Władysław Kamiński w randze kapitana, z Virtuti Militari i czterokrotnie przyznanym Krzyżem Walecznych. Ten świetnie zapowiadający się oficer liniowy zrezygnował jednak z kariery wojskowej. Zamieszkał z rodziną w Wilnie, skończył studia prawnicze, rzucił się w wir pracy społecznej i politycznej. Był m.in. działaczem Związku Osadników Wojskowych i organizacji rolniczych. Kilkukrotnie posłował do Sejmu a w ostatniej przed wybuchem wojny kadencji parlamentu był senatorem. Jako oficer rezerwy w 1939 został awansowany do stopnia majora. Wybuch wojny zastał senatora Kamińskiego najprawdopodobniej w Wilnie. Żadne dokumenty ani rodzinne wspomnienia nie potwierdzają jego udziału w kampanii wrześniowej. I choć historycy piszący o senatorze Kamińskim z automatu przypisali mu walkę we wrześniu 1939, prawda jest bardziej prozaiczna – Władysław Kamiński nie został zmobilizowany, nawet wtedy, gdy ostatnią uchwałą Sejm i Senat umożliwiły parlamentarzystom wstąpienie do armii. 17 września Sowieci wkraczają na tereny Rzeczpospolitej. 18 września w Wilnie Władysław Kamiński sporządza testament. Następnego dnia Armia Czerwona wkroczyła do Wilna. W Zeszycie Ewidencyjnym majora Władysława Kamińskiego – dowódcy 13 Batalionu Strzelców 5. Wileńskiej Brygady Piechoty, 20 września 1939 roku wpisany jest jako data wstąpienia do konspiracji. To wokół senatora Kamińskiego skupi się kadrowa organizacja piłsudczykowska Komitet Walki o Wyzwolenie, która stanie się podstawą tworzenia Okręgu Wileńskiego SZP – ZWZ – AK. Potwierdził to w swoich wspomnieniach pierwszy dowódca Okręgu ppłk Nikodem Sulik: „... przystąpiłem do organizacji prowadzonej przez ś.p. senatora Kamińskiego, gdyż organizacja jego, jako starego peowiaka, wydawało mi się, że była zarówno najlepiej zorganizowana, jak i najlepiej zakonspirowana. Wkrótce stała się ona ośrodkiem krystalizacyjnym dla całego ruchu niepodległościowego Wileńszczyzny”. Kamiński ostatecznie został drugim zastępcą dowódcy Okręgu Wileńskiego SZP – ZWZ odpowiedzialnym za sprawy cywilne i propagandę. W dokumencie sporządzonym 18 września Władysław Kamiński uporządkował swoje sprawy majątkowe, ale także przekazał swoim dzieciom testament ideowy: “Synowi swemu Zdzisławowi Kamińskiemu, gdy będzie pełnoletni, a będzie uczciwym człowiekiem i dobrym Polakiem – przekazuję wszystkie swoje odznaczenia wojskowe. Córce swojej Alinie Kamińskiej przekazuję wszystkie odznaczenia cywilne.” 20 września 1939 Władysław Kamiński wszedł na drogę, która przez sowieckie kazamaty zaprowadzi go do Monte Cassino, gdzie polegnie 17 maja 1944 roku prowadząc szturm swojego batalionu na wzgórze San Angelo.

dyskutuj
comments powered by Disqus